Dziedziczenie ustawowe

Polskie prawo spadkowe przewiduje dwie formy dziedziczenia. Pierwszą z nich jest dziedziczenie testamentowe, natomiast drugim rodzajem jest dziedziczenie ustawowe.

Dziedziczenie ustawowe następuje tylko wtedy, gdy spadkodawca nie sporządził testamentu i nie powołał spadkobiercy, albo wtedy, gdy żadna z osób, które powołał nie chce lub nie może być spadkobiercą.

Krąg osób, które są powołane do dziedziczenia z ustawy jest wyznaczone przez związki rodzinne, takie jak pokrewieństwo, małżeństwo lub przysposobienie. Według kodeksu cywilnego, spadkobiercami ustawowymi są zstępni, małżonkowie, rodzice, rodzeństwo i zstępne rodzeństwo spadkodawcy. Polskie prawo spadkowe dzieli spadkobierców na dwie grupy, które zostają kolejno powoływane do spadku. Do pierwszej z nich należą zstępni i małżonek spadkodawcy, natomiast do drugiej należą małżonek, rodzice, rodzeństwo i zstępni rodzeństwa spadkodawcy.

W pierwszej kolejności powołane są z ustawy o spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek. W zasadzie dziedziczą oni w różnych częściach. Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadł, przypada jego dzieciom, czyli wnukom spadkobiercy, w równych częściach.

Jeśli jednak nie ma zstępnych do spadku, wtedy powołani zostają z ustawy spadkobiercy drugiej grupy. Małżonek, rodzice spadkodawcy, jego rodzeństwo oraz zstępni rodzeństwa dziedziczą w sytuacji, gdy spadkodawca nie pozostawił zstępnych, czyli dzieci, wnuków. Brak zstępnych nie musi oznaczać, że wszyscy oni zmarli przed spadkodawcą lub, że spadkodawca ich w ogóle nie posiadał. Możliwa jest także sytuacja, że zstępni są traktowani, jakby nie dożyli otwarcia spadku. Dzieje się tak w przypadku, gdy zostali oni uznani za niegodnych dziedziczenia, odrzucili spadek lub zrzekli się dziedziczenia po spadkodawcy.

Część spadku przeznaczona dla rodzeństwa spadkodawcy jest zmienna i zależy od tego, czy rodzeństwo dziedziczy w zbiegu z małżonkiem i rodzicami spadkodawcy. Jeśli którekolwiek z rodzeństwa nie dożyło otwarcia spadku, a pozostawiło po sobie zstępnych, to wtedy jego część spadku przypada właśnie im.

Jeśli zdarzy się sytuacja, w której spadkodawca nie pozostawił po sobie małżonka i krewnych powołanych do dziedziczenia z ustawy, wówczas spadek przypada Skarbowi Państwa.